شیعیان آرامگاه‌های امامان خود از جمله امام علی(ع)، امام حسین(ع) و دیگر مزارات امامان(ع) در عراق را اصطلاحاً عتبات یا عَتَبات عالیات می‌گویند.

واژهٔ «عتبه» به معنای آستان و درگاه است. در این عبارت، واژۀ عتبه که به صورت جمع (عتباتۀ به کار رفته دارای صفتی شده که در زبان عربی باید با موصوفِ خود (عتبه) تطابق داشته باشد؛ بنابراین، درا اینجا صفت هم به صورت جمع آمده. این قاعدۀ تطابق صفت با موصوف مربوط به زبان عربی است و در زبان پارسی (فارسی) لازم نیست آن را رعایت کنیم.

عتبات در شهرهای کربلا کاظمین، نجف و سامرا واقع شده‌اند و شامل آرامگاه‌های شش تن از پیشوایان شاخهٔ دوازده‌امامی شیعه می‌شوند.

علی بن ابیطالب: نجف

حسین بن علی: کربلا

عباس بن علی: کربلا

علی‌اکبر: کربلا

موسی کاظم: کاظمین

محمد تقی: کاظمین

علی نقی: سامرا

حسن عسکری: سامرا

حسین(ع)، برادرش عباس(ع) و پسرش علی‌اکبر(ع) در جنگ با امویان در سال ۶۱ قمری مظلومانه در راه حق کشته‌شدند.

عتبات و شهرهایی که این آرامگاه‌ها در آن‌ها قرار گرفته‌اند از زمان رسمی شدن دین شیعه در ایران، همیشه شمار زیادی از ایرانیان را به خود جلب کرده و شماری نیز در این شهرها ساکن شده‌اند. روحانیان ایرانی ساکن این شهرها تأثیر نسبتاً زیادی در مسائل سیاسی ایران داشته‌اند.

در خلال سدهٔ نوزدهم میلادی، عتبات عالیات مهم‌ترین کانون‌های تحصیل و آموزش شیعی بودند.